मधेशको कला, संस्कृति र साहित्यको संरक्षण तथा प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले वीरगञ्जस्थित मधेश विश्वविद्यालय परिसरमा मधेश साहित्य महोत्सव २०८१ शुरू भएको छ ।
"माटी मान्थनः सपनाको बेर्ना जोगाउन साहित्य" भन्ने मूल नाराका साथ आयोजना गरिएको महोत्सवमा मधेशका विविध सामाजिक, साँस्कृतिक र ऐतिहासिक पाटोमाथि साहित्यिक प्रस्तुति र विमर्शहरू गरिएका थिए । महोत्सवमा मधेशका प्रतिष्ठित लेखक, साहित्यकार, इतिहासविद् तथा विद्यार्थीहरूको सहभागिता रहेको थियो ।
महोत्सवको प्रारम्भिक सत्रमा विशिष्ट वक्ताका रूपमा सहभागी वरिष्ठ पत्रकार तथा विश्लेषक सिके लालले "माटी र मन मस्तिष्क" विषयमा आफ्ना विचार राखेका थिए । उनले माटोको गन्ध, मानिसको चेतना, र मधेशको सांस्कृतिक जरा बीचको सम्बन्धबारे गहिरो विश्लेषण प्रस्तुत गरेका थिए ।
“माटोको सुगन्ध, जीवनको रँग” शीर्षकको प्यानल छलफलमा वक्ताहरूले माटोको जैविक गुण, परम्परागत कृषि पद्धति, तथा रसायनिक मलको बढ्दो प्रयोगका कारण माटोमा देखिएको गुणह्रासबारे चिन्ता व्यक्त गरे । उनीहरूले जैविक खेती र माटोको संरक्षणमा ध्यान दिनुपर्ने सुझाव दिए । युद्धकालीन इतिहासबारे आयोजित अर्को प्यानलमा अङ्ग्रेज–नेपाल युद्धको सन्दर्भमा मधेशले भोगेका पीडा, योगदान र उपेक्षाको विषयमा पनि गहिरो विमर्श भएको थियो । वक्ताहरूले इतिहासमा मधेशको भूमिकालाई सन्तुलित रूपमा समेट्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याए ।
महोत्सवमा वीरगञ्ज, जनकपुर, राजविराज, सर्लाही लगायतका जिल्लाबाट आएका युवा तथा स्थापित साहित्यकारहरूले कविता, निबन्ध, संस्मरण र कथा वाचन गरे । विशेषगरी मैथिली, भोजपुरी र नेपाली भाषाका रचनाहरुले महोत्सवमा विविधता र स्थानीयपन प्रस्तुत गरे ।
साहित्य, इतिहास र संस्कृति सम्बन्धी यस्ता कार्यक्रमहरूले क्षेत्रीय पहिचान बलियो बनाउन सहयोग पुग्ने र स्थानीय प्रतिभाको उत्थानमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने आयोजकले बताएका छन् ।